Kanceri vazhdon të prekë kryesisht njerëzit në moshë të shtyrë, por një studim i ri ndërkombëtar ka zbuluar një prirje që po shqetëson shkencëtarët: disa lloje tumoresh po diagnostikohen gjithnjë e më shpesh te personat nën 50 vjeç.
Sipas gazetës gjermane WELT, analiza e organizatës World Cancer Research Fund (WCRF) ka shqyrtuar të dhënat për 12 lloje kanceri në Angli, Shtetet e Bashkuara dhe Holandë.
Rezultatet tregojnë se në Angli, shtatë lloje kanceri kanë shënuar rritje të konsiderueshme gjatë periudhës 2001–2023.
Cilat janë shtatë llojet e kancerit?
Sipas analizës së WCRF, shtatë llojet që kanë shënuar rritje te personat nën 50 vjeç në Angli janë:
1. Kanceri i prostatës, me rritjen më të madhe relative.
2. Kanceri i zorrës së trashë, me më shumë se dyfishim të rasteve për 100 mijë banorë.
3. Kanceri i veshkave, me rritje të ndjeshme.
4. Kanceri i mitrës, gjithashtu me më shumë se dyfishim.
5. Kanceri i gjirit, me rritje më të moderuar.
6. Kanceri i pankreasit, me rritje të rasteve.
7. Kanceri i mëlçisë, ku është regjistruar gjithashtu rritje.
Studiuesit theksojnë se rezultatet ndryshojnë nga një vend në tjetrin dhe nuk mund të përgjithësohen automatikisht për të gjithë botën.
Kanceri i prostatës dhe i zorrës, rritja më e fortë
Sipas të dhënave të publikuara nga The Guardian, shkalla e diagnostikimit të kancerit të prostatës te meshkujt nën 50 vjeç në Angli u rrit nga rreth 1 në 3.6 raste për 100 mijë banorë ndërmjet viteve 2001 dhe 2023.
Ndërkohë, kanceri i zorrës së trashë u rrit nga 3.9 në 8.4 raste për 100 mijë banorë.
Në Shtetet e Bashkuara, rastet e kancerit të veshkave te personat nën 50 vjeç u dyfishuan gjatë një periudhe të ngjashme.
Këto shifra tregojnë rritje të shkallës së diagnostikimit, jo se shumica e të rinjve do të preken nga kanceri.
Pse po ndodh kjo?
Shkencëtarët ende nuk kanë identifikuar një shkak të vetëm.
Sipas WCRF, mbipesha, mungesa e aktivitetit fizik, ushqyerja jo e shëndetshme, konsumimi i alkoolit dhe duhanpirja mund të kontribuojnë në rritjen e rrezikut.
Studiuesit po shqyrtojnë gjithashtu ndikimin e ndotjes së mjedisit, ndryshimeve në bakteret e zorrëve dhe faktorëve të tjerë që mund të ndikojnë në zhvillimin e tumoreve.
Megjithatë, një pjesë e rritjes së rasteve mund të lidhet edhe me diagnostikimin më të hershëm dhe metodat më të mira të zbulimit.
Eksperti paralajmëron për një problem serioz
Profesori Mark Lawler nga Queen's University Belfast, i cituar nga The Guardian, e përshkroi zhvillimin si një problem që kërkon ndërhyrje të shpejtë.
Sipas tij, rritja e rasteve te moshat e reja duhet të trajtohet si përparësi për kërkimet shkencore dhe parandalimin.
Ndërkohë, WCRF thekson se mosha mbetet faktori më i rëndësishëm i rrezikut. Shumica dërrmuese e rasteve të kancerit vazhdojnë të diagnostikohen te njerëzit mbi 50 vjeç.
Çfarë mund të bëjmë për t'u mbrojtur?
Ekspertët rekomandojnë mbajtjen e një peshe të shëndetshme, aktivitetin e rregullt fizik, ushqyerjen e balancuar, shmangien e duhanit dhe kufizimin e alkoolit.
Gjithashtu, ndryshimet e pashpjegueshme në organizëm, si gjakderdhja e pazakontë, humbja e peshës pa arsye, ndryshimet e vazhdueshme të jashtëqitjes ose lodhja e zgjatur, duhet të diskutohen me mjekun.
Këto simptoma nuk nënkuptojnë domosdoshmërisht kancer, por vlerësimi mjekësor mund të ndihmojë në identifikimin e hershëm të problemeve.
Studimi sjell edhe një zhvillim pozitiv: rastet e kancerit të mushkërive te personat nën 50 vjeç kanë rënë në të tria vendet e analizuara.
Mesazhi kryesor i shkencëtarëve është se rritja e disa llojeve të kancerit te të rinjtë kërkon më shumë kërkime, pa krijuar panik të panevojshëm.
