Euro po përballet me një nga periudhat më të vështira të muajve të fundit, ndërsa shqetësimet për financat publike të disa prej ekonomive më të mëdha evropiane kanë rritur presionin mbi monedhën e përbashkët.
Sipas agjencisë Reuters, euro ra të hënën, më 5 tetor, deri në 1.1161 dollarë, niveli më i ulët që nga maji i vitit 2025. Deri të premten, më 9 tetor, monedha ishte rikuperuar pjesërisht, duke u tregtuar rreth 1.123 dollarë.
Megjithatë, euro mbetet në rrugën drejt javës së pestë radhazi me humbje kundrejt dollarit, me një rënie kumulative prej më shumë se 3% gjatë pesë javëve.
Franca në qendër të shqetësimeve
Gazeta gjermane T-Online, në një analizë të gazetares financiare Antje Erhard të publikuar më 9 tetor, ngre pyetjen nëse Evropa po shkon drejt një krize të re të borxheve shtetërore.
Sipas analizës, situata në Francë, Itali dhe Spanjë ka rikthyer kujtimet e krizës që goditi eurozonën më shumë se një dekadë më parë.
Franca është aktualisht shqetësimi kryesor për tregjet financiare.
Borxhi i lartë publik, vështirësitë për të ulur deficitin buxhetor dhe pasiguria politike përpara zgjedhjeve presidenciale të vitit 2027 kanë bërë që investitorët të kërkojnë interesa më të larta për t'i dhënë hua qeverisë franceze.
Reuters raporton se yield-et e obligacioneve franceze dhjetëvjeçare arritën përkohësisht afro 5% të enjten, përpara se të tërhiqeshin.
A po përsëritet kriza e euros?
Turbulencat kanë sjellë krahasime me periudhën 2010-2012, kur disa shtete evropiane u përballën me vështirësi serioze në financimin e borxheve të tyre.
Megjithatë, analistët paralajmërojnë se situata aktuale nuk duhet të barazohet automatikisht me atë krizë.
Sipas Reuters, disa investitorë e konsiderojnë problemin kryesisht të përqendruar te financat franceze, ndërsa të tjerë shqetësohen se presioni mund të përhapet edhe në vendet e tjera me borxh të lartë.
Presidentja e Bankës Qendrore Evropiane, Christine Lagarde, e ka cilësuar situatën fiskale të Francës si serioze, por ka kundërshtuar krahasimet e drejtpërdrejta me krizat e viteve 2008 dhe 2011.
Pse dollari po qëndron më i fortë?
Një element që ka tërhequr vëmendjen është fakti se dollari amerikan po ruan një pozicion relativisht të fortë, pavarësisht shqetësimeve për borxhin e madh publik të Shteteve të Bashkuara.
Sipas analizës së T-Online, investitorët vazhdojnë ta shohin dollarin dhe asetet amerikane si alternativa të rëndësishme gjatë periudhave të pasigurisë.
Normat e larta të interesit të obligacioneve amerikane gjithashtu mund të tërheqin kapital ndërkombëtar.
Megjithatë, Reuters raportoi të premten se dobësimi i çmimeve të naftës dhe ulja e yield-eve amerikane kishin ndihmuar euron të rikuperonte një pjesë të humbjeve.
Çfarë do të thotë kjo për qytetarët?
Dobësimi i euros kundrejt dollarit mund të ketë pasoja për konsumatorët dhe bizneset evropiane.
Produktet dhe lëndët e para që tregtohen ndërkombëtarisht në dollarë, përfshirë naftën, mund të bëhen më të shtrenjta kur paguhen me euro. Kjo mund të ndikojë në kostot e transportit, energjisë dhe mallrave të importuara.
Nga ana tjetër, një euro më e dobët mund t'i bëjë produktet evropiane më konkurruese në tregjet jashtë eurozonës.
Për qytetarët që udhëtojnë në Shtetet e Bashkuara, dobësimi i euros do të thotë se për të njëjtën shumë parash mund të marrin më pak dollarë.
Çfarë pritet të ndodhë?
Vëmendja e investitorëve është përqendruar te përpjekjet e qeverisë franceze për të miratuar buxhetin dhe për të kontrolluar deficitin.
Ministri francez i Financave, Roland Lescure, deklaroi për BBC se qeveria synon të ulë deficitin buxhetor në 5% të prodhimit të brendshëm bruto gjatë vitit të ardhshëm.
Sipas agjencisë gjermane dpa-AFX, këto deklarata ndihmuan në qetësimin e përkohshëm të tregjeve të enjten.
Megjithëse rënia e euros dhe tensionet në tregjet e obligacioneve janë sinjale shqetësuese, nuk ka konfirmim se eurozona ka hyrë në një krizë të re financiare.
Për momentin, pyetja kryesore është nëse qeveritë evropiane do të arrijnë të rikthejnë besimin e investitorëve përpara se presioni mbi borxhet shtetërore të përhapet më tej.
