Akademia Suedeze shpalli të enjten, më 8 tetor, vendimin për të nderuar 76-vjeçaren Anne Carson për krijimtarinë e saj novatore, e cila ndërthur letërsinë klasike me forma të reja të shkrimit bashkëkohor.
Sipas Reuters, juria vlerësoi veprat e saj për guximin artistik dhe mënyrën krijuese me të cilën ajo ka zhvilluar dialogun mes traditës antike dhe letërsisë moderne.
Ku ndodhej shkrimtarja kur mori lajmin?
Një nga momentet më interesante të shpalljes ishte reagimi i vetë fitueses.
Ingrid Carlberg, sekretarja e përhershme e Akademisë Suedeze, tregoi se Carson ndodhej në Islandë kur mori telefonatën që i ndryshoi karrierën.
Sipas Reuters, shkrimtarja mbeti shumë e befasuar nga lajmi dhe biseda me përfaqësuesit e Akademisë ishte e shkurtër.
Carson u tregoi atyre se ndodhej në Islandë, duke dëgjuar erën.
Ky reagim i thjeshtë dhe poetik tërhoqi vëmendjen e mediave ndërkombëtare, duke pasqyruar karakterin e pazakontë të autores.
Kush është Anne Carson?
E lindur në Toronto në vitin 1950, Anne Carson është poete, eseiste, përkthyese dhe studiuese e letërsisë klasike.
Ajo është e njohur për mënyrën se si bashkon poezinë, prozën, dialogun dhe përkthimin në vepra që shpesh nuk mund të klasifikohen brenda një zhanri të vetëm.
Sipas Associated Press, Carson ka ndërtuar një pjesë të madhe të krijimtarisë së saj mbi mitologjinë dhe letërsinë e Greqisë së lashtë, duke i interpretuar ato për lexuesin bashkëkohor.
Ndër veprat e saj më të njohura janë "Autobiography of Red", "Eros the Bittersweet", "Float" dhe "Norma Jeane Baker of Troy".
Libri "Autobiography of Red", i botuar në vitin 1998, është një roman në vargje që rimerr një mit të lashtë grek dhe e shndërron në një histori moderne për dashurinë dhe identitetin.
Ndërsa "Norma Jeane Baker of Troy" ndërthur figurën e Helenës së Trojës me atë të Marilyn Monroe, duke eksploruar mënyrën se si bukuria dhe fama ndikojnë në jetën e grave.
Një çmim prej 1.2 milionë dollarësh
Çmimi Nobel për Letërsi 2026 shoqërohet me një shpërblim prej 12 milionë koronash suedeze, ekuivalent me afërsisht 1.2 milionë dollarë amerikanë.
Sipas Akademisë Suedeze, ceremonia zyrtare e ndarjes së çmimeve do të zhvillohet më 10 dhjetor në Stokholm.
Carson pason shkrimtarin hungarez László Krasznahorkai, i cili fitoi Nobelin për Letërsi në vitin 2025.
Ajo bëhet gjithashtu një nga gratë e pakta që kanë marrë këtë çmim që prej themelimit të tij në vitin 1901.
Një autore që ka sfiduar kufijtë e letërsisë
Anders Olsson, kryetar i Komitetit të Nobelit për Letërsi, vlerësoi mënyrën se si Carson ndërthur studimin e gjuhëve të lashta me kërkimin e kuptimeve të reja.
Sipas Associated Press, Olsson theksoi se veprat e saj kalojnë lirshëm nga poezia klasike te letërsia moderne dhe nga një formë artistike te tjetra.
Përzgjedhja e Carson rikthen në qendër të vëmendjes një autore që prej dekadash ka eksperimentuar me format tradicionale të shkrimit.
Me çmimin e këtij viti, Akademia Suedeze ka zgjedhur të nderojë një krijimtari që lidh botën antike me pyetjet dhe përvojat e njeriut modern.
