Lufta mes Rusisë dhe Ukrainës ka hyrë në një fazë të re, ku objektiv i sulmeve nuk janë më vetëm rafineritë e naftës, objektet ushtarake dhe infrastruktura energjetike, por edhe qendrat teknologjike që mbështesin ekonominë digjitale.
Gjiganti rus Yandex, i njohur shpesh si “Google rus”, ka konfirmuar se një tjetër qendër e tij e të dhënave është nxjerrë plotësisht jashtë funksionit pas një sulmi me dronë në rajonin Vladimir, në lindje të Moskës.
Sipas agjencisë Reuters, sulmi i së dielës, 11 tetor, është i treti ndaj infrastrukturës kryesore të kompanisë brenda katër ditësh.
Yandex njoftoi se nga sulmi nuk ka pasur persona të lënduar, por disa shërbime të kompanisë janë bërë përkohësisht të padisponueshme për përdoruesit.
Qendra e goditur në Vladimir është mbyllur plotësisht, ndërsa ekipet teknike po vlerësojnë dëmet dhe mundësitë për rikthimin e sistemeve.
Goditja e fundit vjen pas dy sulmeve të tjera ndaj objekteve të Yandex në rajonet Sasovo dhe Kaluga.
Më 8 tetor, një sulm ukrainas goditi qendrën në Sasovo, ku ndodhen dy nga tre superkompjuterët që Yandex përdor për zhvillimin e modeleve të inteligjencës artificiale.
Reuters raporton se kompania ende nuk ka konfirmuar nëse këta superkompjuterë janë dëmtuar dhe nëse pajisjet e prekura mund të rikthehen në funksion.
Një ditë më vonë, më 9 tetor, dronët ukrainas goditën edhe qendrën në Kaluga, duke nxjerrë jashtë funksionit disa module të saj.
Pas këtyre sulmeve, probleme teknike janë raportuar në shërbime të ndryshme që varen nga infrastruktura e Yandex, përfshirë platforma tregtare, faqe interneti dhe shërbime cloud.
Sipas Associated Press, ndërprerjet kanë prekur përdorues në Rusi dhe vende fqinje, duke treguar se dëmtimi i qendrave të të dhënave mund të ketë pasoja përtej objektivave të drejtpërdrejta.
Yandex ofron shërbime kërkimi në internet, navigimi, transporti, muzike, porositjeje ushqimi dhe ruajtjeje të të dhënave. Infrastruktura e saj përdoret gjithashtu nga shumë biznese që mbështeten te shërbimet cloud për funksionimin e përditshëm.
Sulmet kanë ngritur shqetësime edhe për sektorin rus të inteligjencës artificiale, pasi qendra në Sasovo strehon sisteme kompjuterike të rëndësishme për trajnimin e modeleve YandexGPT.
Ndërkohë, presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky ka deklaruar se vendi i tij po u përgjigjet sulmeve ruse ndaj infrastrukturës digjitale ukrainase.
Sipas Reuters, Rusia ka goditur gjatë javëve të fundit qendra të të dhënave dhe objekte telekomunikacioni në Ukrainë, duke shkaktuar ndërprerje të shërbimeve dhe lidhjeve të internetit.
Kjo përshkallëzim tregon se infrastruktura teknologjike po bëhet gjithnjë e më e rëndësishme në luftën mes dy vendeve.
Ndërsa Yandex përpiqet të rikthejë shërbimet, sulmet e fundit ngrenë një pyetje më të gjerë për industrinë globale të teknologjisë: sa të sigurta janë qendrat e të dhënave nga konfliktet ushtarake?
Për kompanitë që mbështeten te shërbimet cloud, dëmtimi i një qendre të vetme mund të shkaktojë ndërprerje të gjera, humbje financiare dhe vështirësi në rikthimin e operacioneve.
